Please reload

 
Recent Posts

โถงทางเดินแห่งต้นสนใหญ่ (松之大廊下) สถานที่เกิดเหตุ-จุดเริ่มต้นแห่งตำนาน 47 โรนิน

December 19, 2013

1/7
Please reload

 
Featured Posts

ย้อนรอยพระเมรุมาศ - สมัยรัตนโกสินทร์จนถึงรัชกาลที่9

18 May 2017

 

       พระเมรุหรือพระเมรุมมาศนั้น เป็นสถาปัตยกรรมชั่วคราวที่สร้างขึ้น ณ กลางใจเมืองเป็นพระเมรุขนาดสูงใหญ่เพื่อใช้ในการถวายพระเพลิงหรือพระราชทานเพลิงแก่พระ(บรม)ศพของเจ้านายชั้นสูง การสร้างพระเมรุมาศถวายพระมหากษัริย์ที่เสด็จสวรรคตนั้นในด้านหนึ่งเป็นการถวายพระเกียรติยศที่พระมหากษัตริย์พระองค์ใหม่ถวายแด่พระเจ้าอยู่หัวในพระบรมโกศ ทั้งยังเป็นการประกาศความมั่นคงของบ้านเมืองในช่วงเปลี่ยนแผ่นดินใหม่ โดยแสดงพระบรมเดชานุภาพให้เห็นว่าจะทรงปกครองแผ่นดินให้ผาสุกร่มเย็น

พระเมรุมาศของพระบาทสมเด็จพระปวเรนทราเมศมหิศเรศรังสรรค์ พระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว 

 

พระเมรุมาศพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่4 เป็นแบบทรงปราสาท เครื่องยอดมณฑป ส่วนปลียอดปรางค์ เป็นพระเมรุมาศตามแบบโบราณราชประเพณีศรีอยุธยาและรัตนโกสินทร์องค์สุดท้าย 

 

พระเมรุในงานพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จเจ้าฟ้าพาหุรัดมณีมัยฯ, สมเด็จเจ้าฟ้าตรีเพชรรุตมธำรงฯ, สมเด็จเจ้าฟ้าศิริราชกกุธภัณฑ์, และพระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาคนารีรัตน์ ณ ท้องสนามหลวง เป็นพระเมรุ ๙ ยอด สร้างด้วยไม้จริงทั้งหมด ภายหลังเสร็จสิ้นงานพระเมรุพระราชทานเพลิงพระศพแล้ว พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าโดยโปรดเกล้าฯให้ใช้สิ่งก่อสร้างเป็นไม้จริงทั้งหมด ด้วยมีพระราชประสงค์ว่าครั้นเสร็จการให้รื้อพระเมรุไปสร้างเรือนคนไข้ได้จำนวน 4 หลังสำหรับศิริราชพยาบาล

 

 


       ตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นต้นมา ลักษณะของพระเมรุมาศนั้นได้ลดรูปแบบลงเหลือเป็นเพียงพระเมรุชั้นเดียว ได้ถอดเอาพระเมรใหญ่ ซึ่งเป็นพระเมรุทรงปรางค์ที่คลุมอยู่ภายนอกออกไป คงไว้เพียงพระเมรุทอง ซึ่งเป็นที่มาของคำว่า พระเมรุมาศ เนื่องมาจากการที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว(รัชกาลที่5) ทรงมีพระราชดำริว่า การสร้างพระเมรุมาศทรงปราสาท ซึ่งเป็นงานใหญ่โตที่สิ้นเปลืองงบประมาณแผ่นดินมหาศาล จึงควรเปลี่ยนแปลงขนาดให้เล็กลงไม่สิ้นเปลืองจนเกินไป โดยมีพระราชดำรัสสั่งห้ามความว่า

 

...แต่ก่อนมา ถ้าพระเจ้าแผ่นดินสวรรคตลง ก็ต้องปลูกเมรุใหญ่ซึ่งคนไม่เคยเห็น แล้วจะนึกเดาไม่ถูกว่าใหญ่โตเพียงใด เปลืองทั้งแรงคน เปลืองทั้งพระราชทรัพย์ ถ้าจะทำในเวลานี้ก็ดูไม่สมควรกับการที่เปลี่ยนแปลงของบ้านเมือง ไม่เป็นเกียรติยืนยาวไปได้เท่าใด ไม่เป็นประโยชน์แก่คนทั้งปวง กลับเป็นความเดือดร้อน ถ้าเป็นการศพของผู้มีพระคุณ หรือผู้มีบรรดาศักดิ์อันควรจะได้เป็นเกียรติยศ ฉันก็ไม่อาจจะลดทอนด้วยเกรงว่าคนจะไม่เข้าใจว่า เพราะฉะนั้นประพฤติไม่ดีอย่างหนึ่งอย่างใด จึงไม่ทำการศพให้สมเกียรติยศซึ่งสมควรจะได้ เมื่อถึงตัวฉันเองแล้ว เห็นว่าไม่มีข้อขัดข้องอันใด เป็นข้อคำที่จะพูดได้ถนัด จึงขอให้ยกเลิกงานพระเมรุใหญ่นั้นเสีย ปลูกแต่ที่เผาพอควร ในท้องสนามหลวง แล้วแต่จะเห็นสมควรกันต่อไป...

 

ต่อมาเมื่อพระองค์เสด็จสวรรคต รัชกาลที่ 6 จึงได้สนองพระราชประสงค์เปลี่ยนแปลงรูปแบบพระเมรุมาศให้ซับซ้อนน้อยลงเป็นแบบทรงบุษบกและได้ยึดถือกันเป็นประเพณีปฏิบัติสืบต่อมาถึงปัจจุบัน ทว่าพระเมรุมาศทรงบุษบกดังกล่าวจะใช้เป็นพระเมรุมาศสำหรับพระมหากษัตริย์เท่านั้น สำหรับพระเมรุมาศของพระบรมราชินี และพระบรมวงศ์ชั้นสูงก็ยังคงสร้างเป็นพระเมรุมาศทรงปราสาทสืบต่อมา แต่ลดรูปแบบความซับซ้อนลงเป็นเครื่องยอดต่างๆ เช่น ยอดปรางค์ ยอดมงกุฏ ยอดมณฑป ยอดฉัตร โดยไม่มีพระเมรุภายใน
​​

พระเมรุมาศพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่5 ซึ่งมีรูปแบบความเปลี่ยนไปตามกระแสพระราชดำรัส

​​

พระเมรุมาศพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่6 ยึดถือตามรูปแบบปฏิบัติของรัชกาลก่อน

​​

พระเมรุมาศพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร รัชกาลที่8 

 


       สำหรับในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชเสด็จสวรรคตในปี พ.ศ. 2559 กรมศิลปากรได้ออกแบบพระเมรุมาศโดยเป็นทรงบุษบก 9 ยอด ตามราชประเพณีที่พระมหากษัตริย์จะใช้พระเมรุทรงบุษบกเท่านั้น โดยจะเป็นพระเมรุมาศทรงบุษบก สูง 53 เมตร มีชั้นเชิงกลอน 7 ชั้น ผังพื้นที่ใช้งานเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส ขนาดกว้างด้านละ 60 เมตร มีบันไดทั้งสี่ด้าน ฐานยกพื้นที่สูง มี 3 ชั้น ชั้นบน ที่มุมทั้งสี่ ประกอบด้วย ซ่างทรงบุษบก ชั้นเชิงกลอนห้าชั้น สำหรับพิธีธรรมสวดพระอภิธรรม ฐานชั้นที่ 2 ประกอบด้วยซุ้มทรงบุษบกรูปแบบเดียวกัน รวมสิ่งก่อสร้างมีเครื่องยอดนับรวมได้ 9 ยอด โดยยอดกลางจะเปรียบเหมือนเป็นเขาพระสุเมรุ และอีก 8 ยอดเป็นเหมือนยอดเขาสัตตบริภัณฑ์ ซึ่งเปรียบเป็นระบบจักรวาล โดยเปรียบพระมหากษัตริย์เป็นเหมือนสมมติเทพ ศิลปกรรมประกอบพระเมรุมาศ ประกอบด้วยงานศิลปกรรมประกอบอาคาร ฉัตร เทวดา สัตว์หิมพานต์ ประติมากรรมประกอบพระเมรุมาศ พร้อมกับมีการขุดสระอโนดาตขึ้นมา

​​

แบบจำลองคอมพิวเตอร์ของ พระเมรุมาศพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่9

​​

พระเมรุมาศพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่9 ในปลายเดือนเมษายน 2560 ขณะกำลังก่อสร้าง

 

 

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

 
Follow Us
Please reload

 
Search By Tags
  • Facebook Basic Square
  • Google+ Basic Square
  • YouTube Social  Icon

 

 

ขอเชิญร่วมเป็นส่วนหนึ่ง
ในการสนับสนุนคลังความรู้
ประวัติศาสตร์ตามTimeline

© 2017 by History on Timeline

ร่วมสนับสนุนชุมชนความรู้ประวัติศาสตร์ตามTimeline

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now